Hyd y traeth drwy’r syntur;

Ei dyli’n gadael dolur

Daear dôl dan aradr dur.

Uwch Llyn Tan Capel gwelir - wniadreg

Rhaeadrau y coetir;

Edau wen trwy lednais dir

Eifionydd ydyw’r feinir.

Mae’n ei dwr i’r gwr a garo - enwair

Bysgod glan yn nofio;

Yn dynn yn ei abwyd o

Tan y coed maent yn cydio.

Yn oer eigion Llyn Gwragedd - mae eog

O’r mwyaf yn gorwedd;

Rhydd dyfnder hyder a hedd,

Y geulan ei hymgeledd.

Ger araf drofau’r afon - hynafol

Anghofiwn ofalon;

Ei lli sy’n eli calon

Yn yr oes wyllt, ddyrys hon.

I’r tangnef ger Coed Trefan - o’i daith arw

Daeth i orwedd weithian

Wr glew fu’n grwt ar ei glan;

Ei erlid ni wna’r dorlan!

Trwy Lyn Cam y llam ei lli, - a’i hwyneb

Tua thonnau’r weilgi;

Can Dwyfor yw: "Môr i mi",

A’i rhedlif yn pêr odli.

Ger Dwyfor egyr deufyd - eu dorau,

Gwelaf diroedd hyfryd;

Yno bwriaf am ennyd

O’m meddyliau boenau byd.

Llyn y Meirch, a Gallt y Widdan

A Llyn Glas ar gwr Coed Trefan.

A gerllaw y mae Pwll Berw,

Clywir swn a dwndwr hwnnw.

Noddlyn wedyn a’i ddwr llonydd

A llochesau ei dorlennydd.

Llyn Maen Mawr a Llyn y Genod

Llyn Tynewydd gwael am bysgod.

Y Dorlan Fawr wedi ei golchi

Ymaith gan y mynych genlli.

Llyn y Bont a’r garreg honno

Yn ei ganol, da ‘r’wy’n cofio;

Llyn Tan Capel, Llyn y Felin

Ganwaith plygais ar fy neulin

Ar y cerrig pan yn hogyn

A dymuniadau am wnedyn.

Llyn y Gwreiddyn, Llyn Glanrafon

A Llyn Befran dan gysgodion.

Y mae un o newydd enw

Llyn ‘Rhen Shw, bedyddiwyd hwnnw.

Llyn Cae-Criw a’r coed yn cuddio

A Than y Trap sydd islaw iddo.

Llynnau Golchi a’u gro dibrin,

Ffos y Criw ac Ynys Bercin.

A gerllaw Llyn Hir sy’n llifo

Dan gysgodion coed sydd yno.

Llynnau’r Helyg a Phwll Gorlan,

Llyn yr Henbont ger Bontfechan.

Y ddwy afon beraidd hefyd

A ymunant yn y Ddwyryd.

Ac oddi yno hyd i’r cefnfor

Yr enw arnynt ydyw Dwyfor.

Y Dorlan Las a’r Wig sydd wedyn.,

Ni anghofiaf enwi Cemlyn.

Yr Allt Goch a’r llyn sydd dano

Beth yw’r enw? Nid wy’n cofio.

Llyn y Tyweirch, Rhyd yr Odyn

A Llyn Mawr hyd at Ffos Terfyn.

Ac islaw Llyn Bach sydd yma

A Llyn Du wrth Big y Morfa.

Robert Jones (Dwyfor)